Brüt Net Maaş Farkı Nasıl Hesaplanır? Adım Adım Rehber
Maaş bordrosunu alıp "bu para nereye gitti?" diye düşünüyor musunuz? Brüt ve net maaş arasındaki fark, çoğu çalışanın kafasını karıştıran bir konudur. Oysa doğru hesaplama yöntemi bildiğinizde, paranızın nereye harcandığını tam olarak anlayabilirsiniz.
Brüt Maaş Nedir? Net Maaş Nedir?
Brüt maaş, işveren tarafından size tahsis edilen toplam maaştır. Vergiler, sosyal güvenlik katkıları ve diğer kesintiler yapılmadan önceki rakamdır. Örneğin, bir işletme size aylık 10.000 TL brüt maaş ödemeyi taahhüt ettiğinde, bu henüz kesinti yapılmamış tutardır.
Net maaş ise, tüm kesintiler yapıldıktan sonra cebinize giren paradır. Brüt maaştan gelir vergisi, sosyal güvenlik primleri, işsizlik sigortası ve diğer yasal yükümlülükler düşüldüğünde geriye kalan tutar net maaştır. 2026 yılında bu kesintiler toplam brüt maaşın %25-35'i arasında değişebilmektedir.
Brüt Net Maaş Hesaplamasında Hangi Kesintiler Yapılır?
Maaşınızdan kesilen tutarlar birkaç başlıkta toplanır. Her bir kesintinin belirli bir oranı ve hesaplama yöntemi vardır.
Gelir Vergisi (GV): Türkiye'de gelir vergisi, kademeli bir sistem üzerinden hesaplanır. 2026 yılında geçerli vergi dilimleri şöyledir:
- Aylık 36.000 TL'ye kadar: %15
- 36.001-106.000 TL arası: %20
- 106.001-310.000 TL arası: %27
- 310.000 TL üzeri: %35
Sosyal Güvenlik Primleri: Çalışan olarak SGK priminin %9,5'ini ödemeniz gerekmektedir. İşveren ise %11,5 oranında işveren primi öder (bu sizin brüt maaşınızdan kesilmez, işveren tarafından ödenir).
İşsizlik Sigortası: Brüt maaşın %0,5'i işsizlik sigortası olarak kesintiye tabi tutulur.
Damga Vergisi: Bordro üzerinden %0,759 oranında damga vergisi uygulanır.
Pratik Bir Örnek: 15.000 TL Brüt Maaştan Net Maaş Hesaplama
Örnek olarak, aylık brüt maaşı 15.000 TL olan bir çalışanı ele alalım:
1. Adım: Gelir Vergisinin Hesaplanması
15.000 TL, ilk vergi diliminin (36.000 TL) altında olduğu için %15 oranında vergilendirilir.
Gelir Vergisi = 15.000 × 0,15 = 2.250 TL
2. Adım: Sosyal Güvenlik Priminin Hesaplanması
SGK Primi = 15.000 × 0,095 = 1.425 TL
3. Adım: İşsizlik Sigortasının Hesaplanması
İşsizlik Sigortası = 15.000 × 0,005 = 75 TL
4. Adım: Damga Vergisinin Hesaplanması
Damga Vergisi = 15.000 × 0,00759 = 113,85 TL
5. Adım: Toplam Kesintiler
Toplam Kesinti = 2.250 + 1.425 + 75 + 113,85 = 3.863,85 TL
Net Maaş = 15.000 - 3.863,85 = 11.136,15 TL
Bu durumda, 15.000 TL brüt maaşın yaklaşık %25,75'i kesintiye tabi tutulmuştur.
Asgari Ücret Sahibi Çalışanlar İçin Özel Durum
2026 yılında asgari ücret 41.000 TL olarak belirlenmiştir. Asgari ücret sahibi çalışanlar için bazı vergi muafiyetleri geçerlidir. Asgari ücretin tamamı gelir vergisinden muaf tutulabilir, ancak sosyal güvenlik primleri ve diğer kesintiler yine uygulanır. Bu nedenle asgari ücret alan bir çalışanın net maaşı, brüt maaşının yaklaşık %90-92'si arasında değişmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Soru 1: Ek görev yaparsam kesintiler değişir mi?
Evet, ek görev veya yan gelir elde ederseniz, toplam gelir tutarına göre vergi dilimi değişebilir. Daha yüksek dilime çıkarsanız, vergi oranı artabilir. Tüm gelirleriniz birlikte değerlendirilir.
Soru 2: Eğer işverenim bana brüt maaşı söylerse, net maaşı nasıl tahmin edebilirim?
Kamu sektöründe çalışıyorsanız ve asgari ücreti almıyorsanız, brüt maaşın %25-30'unu kesinti olarak düşünebilirsiniz. Özel sektörde çalışıyorsanız, kesinti oranı %20-35 arasında değişebilir. Kesin hesaplama için bordronuzu incelemeniz en doğru yoldur.
Soru 3: Kesintiler işvereni tarafından da ödenen primler var mı?
Evet, SGK işveren primi (%11,5) ve işveren işsizlik sigortası primi (%2) vardır. Bunlar işveren tarafından ödenir, maaşınızdan kesilmez. Ancak işveren bu maliyeti hesaba katarak brüt maaş belirler.
Özet
Brüt ve net maaş arasındaki fark, gelir vergisi, sosyal güvenlik primleri, işsizlik sigortası ve damga vergisinden kaynaklanır. Kesintiler toplam brüt maaşın %20-35'i arasında değişebilmektedir. Doğru hesaplama yapabilmek için bordronuzu detaylı incelemek ve geçerli vergi dilimlerini bilmek önemlidir. 2026 yılında asgari ücreti alanlar için özel vergi muafiyetleri bulunmaktadır. Maaş hesaplamaları konusunda şüpheniz varsa, işvereninizin İK departmanı veya muhasebe bölümüne başvurabilirsiniz.